“ડૉક્ટર, મારું ધ્યાન આવે ત્યારે હું પીઠ સીધી રાખું છું. પણ થોડા સમયમાં ફરી વાંકી થઈ જાય છે…”
આવું મને દર અઠવાડિયે કોઈક પેશન્ટ કહે છે. ક્યારેક યુવાન, ક્યારેક બાળકના પેરેન્ટ્સ.
કોઈ તો કહે છે કે “મારો પૉસ્ચર જ ખરાબ છે.”
કોઈ કહે છે – “ઓફિસ વર્કના લીધે થાય છે.”
અને કોઈ એવું પણ કહે છે – “આ ફેમિલી માં દરેકની જ પીઠ આવી છે…”
હકીકત એ છે કે પીઠ વાંકી થવી એ સામાન્ય છે— પણ એ સામાન્ય હોવી જોઈએ નહીં.
પીઠ કેમ વાંકી થાય?
પીઠના વાંકા થવા પાછળ અનેક કારણ હોઈ શકે.
- બેસવાની ખોટી આદત
– લાંબા સમય સુધી આગળ વળીને બેસવું.
– ખુરશી પર સપોર્ટ વગર કમ્પ્યુટર યુઝ કરવું.
- મોબાઈલ syndrome
– તમે જોયું હશે કે આજની યુવા પેઢી મોબાઈલ જોતી વખતે ડાબું ખભું આગળ ધકેલીને, પીઠ વાંકી રાખે છે.
– આવી “ફોરવર્ડ હેડ પૉસ્ચર”ની સ્થિતિથી પીઠના ઉપરના ભાગ પર સતત દબાણ પડે છે.
- બાળકોના ભારે સ્કૂલ બેગ
– એક બાજુ વજન લાંબા સમય સુધી ઉપાડવાથી બેલેન્સ બગડે છે.
- જન્મજાત – “સ્કોલિઓસિસ”
– જન્મથી જ હાડકામાં વાંકાપણું હોવું, અથવા ઉમર વધતાં ધીમે ધીમે પડતો વળાંક — જે શરીરના અંદરના કારણોથી વિકસે છે.
શું દરેક વાંકી પીઠ ની સારવાર કરવી જોઈએ?
ના. દરેક કિસ્સામાં નહીં.
જો દુખાવો નથી. જીવન ઉપર અસર નથી. અને વાંકાપણું વધતું નથી— તો નિયમિત વ્યાયામ અને લાગણીપૂર્વકની નજર રહેવી જોઈએ.
પણ જો…
- પીઠ દેખાવમાં જ વાંકી લાગે
- કાંધ એકસરખા ન લાગે
- ખભા નીચે તરફ ઝૂકેલા જણાય
- નિતંબો એક બાજુ ઊંચા લાગે
- અથવા પીઠનો દુખાવો વારંવાર થતો રહે
…તો એ માત્ર પૉસ્ચર ની વાત નથી, પરંતુ શરીરની રચનામાં આવેલું અસંતુલન પણ હોઈ શકે છે.
IndoSpineમાં અમે શું કરીએ?
- સૌપ્રથમ અમે “Posture Scan” કરીએ છીએ, જેમાં પીઠની કુદરતી ગોઠવણીનું મૂલ્યાંકન થાય છે.
- જરૂર પડે ત્યારે X-ray અથવા MRI દ્વારા હાડકાં અને નસોને સંપૂર્ણ માપવામાં આવે છે.
- કેટલીક સ્થિતિમાં પેશન્ટ માટે customised brace અથવા ખાસ physiotherapy plan પણ તૈયાર કરીએ છીએ.
- ખાસ કરીને યુવા બાળકોમાં જો “સ્કોલિઓસિસ” હોય, તો વિકાસના વર્ષોમાં જ યોગ્ય માર્ગદર્શન અને સારવાર શરૂ કરવી અત્યંત જરૂરી બને છે.
એક વાસ્તવિક વાર્તા
મને યાદ છે. ૧૩ વર્ષનો ભણતો હાર્દ.
અભ્યાસમાં તેજ. પણ સતત ડાબી બાજુની પીઠ દુખાવાની ફરિયાદ.
મમ્મી બોલી – “વરસોથી તો હંમેશા વાંકો બેસે છે.”
જ્યારે અમે posture check કર્યું – તો ડાબી બાજુની પીઠ વળી રહી હતી.
અને તેને S-shaped scoliosis હતો.
Proper physiotherapy, brace અને દેખરેખથી 1 વર્ષમાં તેની પીઠ લગભગ નોર્મલ થઈ ગઈ.
તેના પરિવારને એ શક્ય નતું લાગતું. પણ IndoSpine માટે એ daily mission છે.
છેલ્લે એટલું જ કહું…
જો તમારી પીઠ તણાવભરી લાગે, દુખતી રહે, અથવા થોડી પણ “અસામાન્ય” લાગણી થાય…
તો તેને ક્યારેય ignore ન કરો.
પીઠ એ એવુ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ છે –
જ્યાં સમયસર ધ્યાન આપો તો જીવનભર લાભ મળે.
અને જો વારંવાર અવગણતા રહેશો – તો એક દિવસ તેને સુધારવાની તક પણ નહિ મળે!
આજ માટે આટલું જ.
આગામી લેખમાં વાત કરીએ– “શૂ ફક્ત દવા લઈને પીઠના દુખાવામાં રાહત મળી શકે?”
આભાર…
તમારું જીવન સશક્ત રાખવું હોય – તો પીઠ પણ સીધી અને સંતુલિત હોવી જરૂરી છે!
સ્નેહપૂર્વક,
ડૉ. તારક પટેલ
સ્પાઇન સર્જન, ઈન્ડોસ્પાઇન