ઘણાં વખત પહેલા એક વીડિયો વાયરલ થયો હતો. એક દાદી — અંદાજે સિત્તેર વર્ષની — ડાંડિયા રાસ માં ફૂલ speed માં ગરબા રમે છે. સુંદર હાવભાવ. ઘૂઘરીયું પહેરેલું. લોકો તાળીઓ પાડી રહ્યા છે. એના પગ જમીન પર હતા. પણ જીવન ગગનમાં. હું એ વીડિયો ફરી ફરી જોયો. એમાં દર્દ ન હતું. વય ન હતી. ડ્રિપ ન હતી. બસ એક વાત હતી — ચલવાનું સુખ.

મને રોજ અનેક પેશન્ટ મળે છે. દુખાવો લઈને આવે છે. કમર કામ ન કરે. પગ સુઈ જાય. ચાલવા માટે વોકર લેવું પડે. ક્યારેક તો ધીમે ધીમે બહાર જવાનું પણ બંધ થઇ જાય. અને જયારે વાત ઓપરેશન પર આવે — પહેલો પ્રશ્ન હોય — “ડૉક્ટર, ખર્ચો કેટલો આવશે?”

હું એમને રોકી ને પૂછું — “હવે કેટલાં દિવસથી ઘર બહાર ન ગયા છો?” “પગે ચાલીને દસ મિનિટ વહેલાં પ્હોંચ્યાં એ વાત કેટલાં વર્ષ પહેલાંની છે?”

તેમના આંખમાં ઊંધાણ હોય. માથું ઝુકી જાય. કારણ કે અંદરથી એ જાણે છે, પૈસા તો ફરીથી આવી શકે. પણ જવદારી, ચાલવું, જીવનની મજા — પાછી લાવવામાં મોડું ન થાય.

પીઠની સર્જરીનું ખરેખર મૂલ્ય શું છે?

કમરનું દુખાવો ઓછું થવું?

કે બાળકના લગ્નમાં stage પર બે પગે ઊભા રહીને નાચવું?

ઓપનિંગ ફંક્શનમાં કતારમાં ઊભા રહી શકવું?

એને ભાવ મૂકી શકાય?

એક વડીલ પેશન્ટ હતા —અમદાવાદથી 20 કિમી દૂર રહેતા.

એક વખત clinic માં આવ્યા. સાથે પોતાનો નાનો પુત્ર અને પૌત્ર. એમણે કહ્યું — “હવે બધું જોયું ડૉક્ટર સાહેબ. હવે મારે મારી પૌત્ર સાથે ગરબા રમવો છે. બે વરસથી તો એ મને એ જ પૂછે — ‘દાદા કેમ ના આવો ગરબા રમવા?’”

એના માટે એમણે સર્જરી કરાવી. છ મહિના પછી ફોટો મોકલ્યો. કેસરિયા પટકા પહેરેલો. નાતીજાની સાથે ગરબા ના સ્ટેપ કરે છે. એ ફોટામાં ભાવ ન હતો. પૈસાની કિંમત ન હતી. એમાં જીવન હતું.

હવે હું કહેતો નથી કે દરેક પેશન્ટ માટે સર્જરી જરૂરી હોય. ના. કયારેય નહિ. પણ જયારે જરૂર પડે — ત્યારે પૈસા સામે mobility નો તોલ ન હોવો જોઈએ.

હું ત્યાં સુધી માનું છું 

કિંમત એ નથી કે ઓપરેશન કેટલાં હજારનું છે.

કિંમત એ છે કે તમને હાથ ફરીથી કેવી રીતે લાગશે.

કિંમત એ છે કે તમારી પેઢીના લોકો સાથે ઘડી લહેજતભર્યો સમય વિતાવી શકો કે નહિ.

છેલ્લે એટલું કહું…

જો તમારું ધ્યેય છે — ફરીથી સફર કરવા મળે, પગે પથારી છોડાઈ જાય, બાળકોના લગ્નમાં રાસ રમવા મળે, પૌત્ર ને ઉંચકીને કેમેરામાં સ્મિત મળે. તો પૈસાની વાત પછી કરો. પહેલા પગે ઊભા થવાની વાત કરો.

આજના લેખ માટે એટલું પૂરતું.

સ્નેહપૂર્વક,

🩺 ડૉ. તારક પટેલ

સ્પાઇન સર્જન, ઈન્ડોસ્પાઇન